‌موقعيت و وسعت و قلمرو شهرستان طول و عرض جغرافيايي، شهرستان ها و استان هاي همجوار

            شهرستان هشترود در شمال غرب فلات ايران و در جنوب استان آذربايجان شرقي قرار دارد شهرستان هاي بستان آباد – تبريز – مراغه – ملكان و ميانه، حدود شمال غربي و شرقي اين شهرستان و آذربايجان غربي و زنجان  حدود جنوبي آن را مي پوشانند. محدوده شمالي اين شهرستان از 60 كيليومتري جنوب تبريز آغاز و 120 كيلومتر به سمت جنوب كشيده مي شود مساحت اين شهرستان در تقسيمات جديد كشوري از 3 بخش و 13 دهستان تشكيل شده كه داراي 486 آبادي و دو شهر به نام هاي هشترود ( مركز فرمانداري) و قره آغاج است.

چگونگي پستي و بلندي كوه ها و ارتفاعات مهم و ...

            شهرستان هشترود در ميانه سه واحد توپوگرافي، يعني رشته كوه بزقوش در شمال شرق توده آتشفشاني سهند در سمال و رشته كوه هاي تخت سليمان در جنوب قرار گرفته است. اين منطقه شكل يافته دو واحد كاملاً متمايز توپوژرافيكي مي باشد كه موقعيت مكاني و پيوند عناصر واحدهاي مذكور باعث شكا يابي كل منطقه به صورت يك واحد جغرافيايي گرديده است. در اين واحد تبليغاتي – خط راس ارتفاعات و واحدهاي منفرد كوهستاني در شمال و شمال غرب از يك سو و همچنين قلل مرتفع فلات جنوبي ( كوه هاي تخت سليمان) از سوي ديگر و پيوستن دامنه هاي فلات جنوبي با دامنه هاي مرتفعات شمالي در غرب شهرستان، منطقه مورد مطالعه را به صورت چاله بسته اي كه تنها به سمت شرق و دره قزل اوزن باز مي شود درآورده است. ارتفاع عمومي زمين در اين شهرستان از 1300 متر تا 3200 متر تغيير است ولي قسمت اعظم اراضي منطقه را زمين هايي تشكيل مي دهند كه ارتفاع عمومي آنها 500 الي 2000 متر مي باشد.

‌ وضعيت آب و هوايي و ميزان بارندگي در شهرستان

            اقليم نيمه خشك سرد و اقليم ارتفاعات فوقاني در تقسيم بندي آمبرژه اقاليم حاكم بر منطقه به شمار مي رود كه ضريب رطوبت ( Q1) در آن 25 الي 180 معدل حداكثر درجه حرارت گرم ترين ماه سال (M) 26 الي 32 و معدل حداقل درجه حرارت سردترين ماه سال (M) 26 الي 32 و معدل حداقل درجه حرارت سردترين ماه سال (m) 10 تا 18 درجه سانتي‌گراد مي باشد. مقدار بارندگي سالانه 350 الي 550 ميليمتر و متوسط دماي سالانه 6 الي 11 درجه سانتي گراد و تعداد روزهاي يخبندان 96 الي 180 روز در سال است.

وضعيت پوشش گياهي، جنگل و مراتع

            مراتع شهرستان مساحتي معتدل 173750 هكتار را تشكيل مي دهد كه عمدتاً در دامنه تخت سليمان و سهند واقع شده و حدود 8/3% كل مرتع استان را شامل مي شود. از كل مراتع شهرستان حدود 20% مساحت آن را مراتع خوب با پوشش گياهي 50 الي 100 درصد و 60% را مراتع متوسط با پوشش گياهي 25 تا 70 درصد و بقيه را مراتع فقير تشكيل مي دهد شهرستان از حيث وجود مراتع نسبتاً غني بوده و توليد علوفه مراتع سالانه معادل 54700 تن علوفه خشك در سال مي باشد.

‌ منابع آب شهرستان

            آب هاي سطح الارضي: رودها، چشمه ها و قنوات آب‌هاي تحت الارضي، ميزان بهره‌برداري از منابع آب در شهرستان هشترود كلاً: 127 ميليون متر مكعب بوده كه از آن مقدار 39 ميليون مترمكعب زيرزميني +88 ميليون مترمكعب سطحي (شبكه سنتي + سد و بند انحرافي) براي مصارف كشاورزي، اراضي سطحي زير كشت آبي 12923 هكتار و پتانسيل قابل استحصال آب هاي سطحي 350 ميليون مترمكعب مي باشد.

تعداد بخش‌ها، شهرها، دهستان ها و نقاط روستايي در سطح شهرستان

شهرستان هشترود در تقسيمات جديد كشوري از سه بخش و دو شهر و سيزده دهستان و 486 روستا تشكيل يافته است.

بررسي وضعيت تقسيمات كشوري شهرستان و سوابق آن

            شهرستان هشترود قبلاً حدوداً داراي هفتصد و خرده اي روستا داشت ولي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي يكسري از روستاها از بخش چاراويماق انتزاع و به شهرستان هاي زنجان‌ـ مياندوآب ـ تكاب و مراغه الحاق گرديده و همچنين از بخش مركزي هشترود به شهرستان بستان آباد ملحق شده است. شايان ذكر است در تقسيمات جديد يكسري نارضايتي در منطقه وجود دارد و از راه اصولي تقسيم نشده و مردم با مشكلات مواجه مي شوند به عنوان مثال (دهستان ذوالبين) كه اكثر روستاهاي تابعه آن از رفتن به دهستان مزبور خودداري و اظهار گله و شكايت مي نمايند.

خصوصيات جمعيتي و انساني

 جمعيت شهرستان و تحولات آن از سال 1335 الي 1375

            حجم خانوار شهرستان نيز به تبع جمعيت و تحولات آن روند كاهشي داشته است ولي از ميانگين وسعت خانواده پس از افزايش چشمگير در سال هاي 1365 و 1370 مجدداً كاسته شده و براساس نتايج مقدماتي سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1375 به رقتم 9/5 نفر رسيده است. كل جمعيت شهرستان 121024 نفر مي باشد.

تركيب سني و جنسي شهرستان به تفكيك مناطق شهري و روستايي به تفكيك گروه هاي بزرگ جمعيتي ـ خردسال ـ ميان سال و سالخورده

اطلاعات موجود  براساس نتايج سرشماريهاي گذشته و طرح جاري جمعيت 1370 حاكي از جواني شديد جمعيت شهرستان است كه طبعاً در تحولات اجتماعي، اقتصادي شهرستان موثر بوده و الزامات ويژه اي را در برنامه‌هاي اجتماعي، اقتصادي مي طلبد. اوج جواني جمعيت شهرستان در سال 1365 بوده كه نزديك به 52% جمعيت را افراد كمتر از 14 سال تشكيل مي داده اند.

بررسي وضعيت توزيع جمعيت شهرستان  به تفكيك جمعيت شهري و روستايي و عشايري

جمعيت شهري 22152 نفر و جمعيت روستايي و عشايري 98872 نفر مي‌باشد.

  بررسي وضعيت آموزش در سطح شهرستان به تفكيك رشته هاي مختلف تحصيلي

            يك واحد دانشگاه بنام پيام نور با دورشته تحصيلي امور تربيتي و حسابداري در شهرستان داير مي باشد.

 بررسي وضعيت اشتغال جوانان در سطح شهرستان به تفكيك شهرها و روستاها

            بطوريكه در بند الف نيز اشاره شد جوانان اين شهرستان و توابع بعلت عدم وجود مراكز جذب كار چه افراد باسواد و يا بي سواد براي كاريابي به ساير شهرستانها مهاجرت مي نمايند. بخصوص شهر تهران موجب گسترش شهرنشيني شده و به دنبال آن پيدايش مشاغل كاذب و غيره را دارد.

بررسي جوانان شاغل و بيكار شهرستان به تفكيك شهرها و روستاها و علل ان

            بطوريكه قبلاً اشاره شد اكثر جوانان بيكار بوده و درصد كمي از جوانان به كار اشتغال دارند به همين سبب جوانان براي دريافت كار به تهران و ساير شهرها مهارجت مي كنند.

بررسي وضعيت اوقات فراغت جوانان شهرستان

بعلت عدم وجود پارك و سينما و ساير مراكز تفريحات سالم و ميادين و سالنهاي ورزشي و كتابخانه متناسب با نياز شهرستان و بخشهاي تابعه اكثر اوقات جوانان در خيابانها بي هدف پرسه مي زنند.

 بررسي امكانات و پتانسيل هاي موجود در سطح شهرستان براي گذراندن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان

            بعلت موارد اعلام شده محل مناسبي براي گذراندن اوقات فراغت وجود ندارد.

خصوصيات تاريخي

 بررسي وضعيت تاريخي شهرستان

            اين منطقه از لحاظ تاريخي به زمانهاي دور دست مي رسد. زماني ضحاك در اين منطقه بوده كه از آثار آن زمان، صلعه ضحاك را مي توان نام برد.

قدمت و سابقه تاريخي و تمدن شهرستان

            اين شهرستان سابقه تاريخي طولاني دارد. ولي از لحاظ تمدن چندان پيشرفتي نكرده است. و از تمدن امروزي چيزي حائز اهميت باشد به چشم نمي خورد و نسبت به زمان خيلي عقب مانده مي باشد.

اقوام اوليه ساكن در شهرستان و ويژگيهاي خاص آنان

            اقوام اوليه كه در اين منطقه زندگي مي كرده اند همگي شيعه مذهب بوده اند و در روستاهاي اطراف چند خانوار بهائي بوده كه فعلاً از اين منطقه كوچ نموده اند.

 بررسي وضعيت و تعداد آثار و ابنيه هاي تاريخي، باستاني موجود در شهرستان با قيد تصاوير و توضيحات كامل از قدمت آن

            آثار تاريخي موجود در شهرستان قلعه ضحاك – مسجد جامع شهر و مسجد روستاي لامشان – آرامگاه و مقبره شيخ بايزيد بسطام مي باشد كه قدمت آنها احتمالاً به تاريخ هفتم هجري بر مي گردد. و مسجد جامع شهر جزو آثار ملي به ثبت رسيده است.

معماري و شكل ساخت آثار و بناهاي تاريخي

            معماري و شكل ساخت آثار به سبك معماري اسلامي مي باشد.

بررسي وقايع و حوادث

            با بررسي وقايع منطقه حوادث تاريخي برجسته در شهرستان رخ نداده است.

خصوصيات فرهنگي

 بررسي وضعيت زبان و ادبيات موجود شهرستان (گويش هاي محلي – شعر و ادب و ...)

            زبان محلي شهرستان تركي مي باشد و گويش هاي خاصي در شهرستان وجود ندارد.

 خصوصيات اقتصادي

بررسي وضعيت اقتصادي شهرستان

وضعيت اقتصادي شهرستان متوسط مي باشد.

شيوه ها و الگوهاي غالب معيشت در سطح شهرستان

اغلب معيشت اهالي شهرستان هشترود از راه كشاورزي و تجارت مي باشد.

بخش كشاورزي

            كل اراضي زير كشت و آيش شهرستان هشترود 156533 هكتار است كه در حال حاضر 5/9% آن يعني جمعاً 14923 هكتار به صورت آبي و بقيه بصورت ديم كاشته مي شود. براساس سرشماري كشاورزي 1370 مجموعه فعاليتهاي كشاورزي شهرستان اعم از زراعت و باغداري و دامداري در 30160 بهره برداري متمركز بوده كه از اين تعداد 26040 بهره برداري فعاليتهاي زراعي و در 410 بهره برداري فعاليتهاي باغداري انجام مي گرفته كه متوسط اراضي اعم از آبي و ديم حدود 6 هكتار بوده است كه قسمت اعظم آن به صورت ديم زراعت مي شده است.

بخش صنعت

منطقه در بخش صنعت خيلي خيلي ضعيف مي باشد.

بخش تجارت و خدمات

            درشهرستان هشترود حدوداً 1200 واحد صنوف توزيعي – خدماتي و فني فعاليت دارند و عمده توليدات شهرستان گندم و جو – نخود – سيب زميني مي باشد و باتوجه به كمي جمعيت 20 الي 30 درصد اهالي شهرستان در بخش تجارت فعاليت دارند.

بررسي وضعيت كشاورزي و زمينهاي زير كشت (سطح زير كشت) و ميزان محصولات كشاورزي

كشاورزي اين منطقه عمدتاً به صورت ديم بوده و سطح زير كشت تخميناً بالغ بر 155 هزار هكتار بوده كه بيش از 90% آن به صورت ديم و كمتر از 10% بصورت آبي و نيمه آبي است.

صنعت و وضعيت آن در شهرستان

            براساس سرشماري عمومي صنعت و معدن مرحله اول 1373 شهرستان هشترود با 443 واحد كارگاه صنعتي در بين 12 شهرستان حائز رتبه دهم شده است تعداد كارگاههاي شهرستان فقط 5/1 درصد تعداد كارگاههاي صنعتي استان را تشكيل مي دهد. تعداد 189 واحد يعني 42 درصد از كارگاههاي صنعتي در گروه صنايع مواد غذايي و آشاميدني 5/16 درصد (73 واحد) در گروه توليد محصولات فلزي فابريكي بجز ماشين آلات و تجهيزات و 3/16 درصد (72 واحد) در گروه توليد منسوجات فعال بوده اند براساس همان منبع تعداد شاغلين بخش صنعت شهرستان حداقل 921 و حداكثر 987 نفر مي باشد.